Stichting Carillon Veendam

Sinds 2008 heeft Veendam een nieuw klokkenspel in de toren van de grote kerk in Veendam. Het is een heel goed carillon waarvoor het de moeite waard is er bekendheid aan te blijven geven. Belangrijkste is natuurlijk de muziek die van de toren komt, de momenten waarop en de soorten liedjes en melodieën. In Veendam bestaat een stichting die zich bezighoudt met promotie van het nieuwe carillon in Veendam.

Het is de verantwoordelijkheid van de gemeente Veendam te zorgen voor het onderhoud en de bespeling van het carillon. Daarvoor is de heer Adolph Rots als beiaardier aangesteld. De heer Rots is ook beiaardier van het carillon in de Martinitoren in Groningen en van de carillons in Appingedam en Winschoten. Het is voor de beiaardier niet te doen in zijn eentje alles te regelen. 

Er is, bij voorbeeld, hulp nodig bij het organiseren van dagen of gelegenheden waarbij het carillon bezichtigd kan worden of het regelen van bijzondere speelmomenten. Het eerstkomende moment van actie is op zaterdagmiddag 9 juni 2012. Dan is er de provinciale “Open torendag” waarbij vijf carillons in de provincie Groningen tussen 13 en 16 uur open huis houden en er gelegenheid is tot bezichtiging en uiteraard beluistering van het carillon. Te denken is ook aan deelname aan dan wel aansluiting bij de bekende activiteiten in Veendam zoals vakantiemarkt, bloemetjesmarkt en andere activiteiten in oktober, en rond Sinterklaas en Kerst. Ook het organiseren van gastbespelingen, al of niet in samenwerking met een harmonie/fanfareorkest, kan een aantrekkelijke activiteit zijn. Daarbij is het vooral van belang om uit de samenleving wensen en opmerkingen te ontvangen om het carillon een goede plek en waardering in die samenleving te laten houden. 

Mede op initiatief van voormalig wethouder van cultuur van de gemeente Veendam, mevrouw Beenen, en de beiaardier, Adolph Rots, is nu een groepje mensen actief om deze ondersteuning en promotie te behartigen. Daartoe is dus de “Stichting Carillon Veendam“ opgericht. Een stichting is nodig om als zelfstandige rechtspersoon te dienen en subsidies en giften/ legaten te kunnen ontvangen. De schenkers daarvan hebben dan het voordeel dat deze giften en schenkingen aftrekbaar zijn van de belastingen. 

Medewerkers in deze stichting zijn: Edzko Smid, voorzitter; Roelof Boon, secretaris/penningmeester; Rien Broekhuizen, bestuurslid en Toos Hidding-Smit, Jan Kunst, Jack Horst en Bram van Ringh. Beiaardier Adolph Rots is adviseur van de Stichting en Simon Scholtens, directeur theater vanBeresteyn en hoofd Cultuur van de gemeente Veendam, verzorgt de contacten met de gemeente. 

Uiteraard kunt u de Stichting financieel ondersteunen. De Stichting is door de belastingdienst aangemerkt als Algemeen Nut Beogende Instelling. Dit betekent dat zij geen schenk- en/of erfbelasting hoeft te betalen. Bovendien zijn giften aan de Stichting voor u aftrekbaar binnen de daarvoor geldende regels.


Activiteiten

Op zaterdag 11 juni a.s. wordt de jaarlijkse provinciale Open Torendag gehouden. 

Van 13.00 - 16.00 uur is de toren te bezichtingen en is een beiaardier aanwezig om het carillon te bespelen. Tevens is de kerk geopend. 

Zaterdag 10 september a.s is de Open Monumentendag. Ook die dag is de toren te bezichtigen. 's Middags is de beiaardier aanwezig.


Het Carillon in Veendam

In de toren van de Hervormde kerk in Veendam hangt sinds 2008 een fraai carillon. Het kwam tot stand dank zij de samenwerking van de Gemeente Veendam, die eigenaar is van toren en carillon en de Stichting ‘Ton voor ’t carillon’. Deze stichting was in het leven geroepen om financiële middelen in te zamelen, benodigd voor de vervanging van het oude carillon. 

Het vorige was in 1958 in de toren geplaatst ter herinnering aan de viering van het 300-jarig bestaan van Veendam. Dit carillon bleek, ondanks veel pogingen om tot verbetering te komen, niet te voldoen aan de eisen die tegenwoordig aan een goed toreninstrument worden gesteld. In april 2008 is de nieuwe beiaard in gebruik genomen door stadsbeiaardier Adolph Rots in samenwerking met de Winkler Prins-harmonie. 

De 49 klokken werden gegoten door de Koninklijke Klokkengieterij Petit & Fritsen uit Aarle-Rixtel. Deze firma verzorgde ook de installatie en de speelmechanieken. Van het oude carillon is, na revisie, alleen het klavier opnieuw gebruikt. Op 28 klokken is de naam van personen of instanties vermeld die financieel hebben bijgedragen aan de totstandkoming van dit carillon. De klokken hebben de tonen f1-g1-a1-chromatisch-g5 en zijn op het klavier verbonden met de toetsen Bes-c-d-chromatisch-c4. De grootste weegt ca. 900 kg, de kleinste ca. 10 kg. 

In de toren hangen drie luidklokken, gegoten in 1958 door Van Bergen uit Heiligerlee. Het zijn oude carillonklokken die ook voor de restauratie al een luidfunctie hadden.


Adolph Rots

De stadsbeiaardier

Adolph Rots (geboren in 1947 te Aalten) studeerde Schoolmuziek, Orgel en Kerkmuziek aan het Utrechts Conservatorium. Aan het Stedelijk Conservatorium te Groningen zette hij zijn studie voort in het hoofdvak Theorie der Muziek. Zijn opleiding tot beiaardier ontving hij aan de Nederlandse Beiaardschool in Amersfoort, waar Bernard Winsemius zijn docent was. 

Sinds 2001 is hij stadsbeiaardier van Veendam als opvolger van Bert Scholten. Behalve in Veendam is Adolph Rots stadsbeiaardier van Appingedam (sinds 1982) en Winschoten (sinds 1990) en was dat van Groningen (Martinitoren, 2002-2015). Van 1983-2012 was hij organist-cantor van de Nicolaïkerk in Appingedam. Als docent en studiebegeleider was hij vele jaren verbonden aan de Pabo van de Hanzehogeschool in Groningen. . 

Hij concerteert veelvuldig in binnen- en buitenland. Hij publiceert regelmatig over klokken en orgels. In 2005 verscheen van zijn hand: So menighmael ghij hoort den helderen clockenslach: de inventarisatie in boekvorm van alle luid- en speelklokken in de provincie Groningen. In 2008 kwam de CD 75 Jaar carillon Winschoten uit waarop hij het Van Bergen/Petit & Fritsen-carillon van de Winschoter toren bespeelt en in 2009 een CD met het historische Hemony-carillon van de Groninger Martinitoren 

De Veendammer Stadsbeiaardier publiceerde het artikel Veendammer carillon vernieuwd in het tijdschrift Klok & Klepel van de Nederlandse Klokkenspel Vereniging.


Muziek

Ieder halfuur tussen 08.30 en 20.00 uur klinkt het carillon automatisch, aangestuurd door een computer. 

Er zijn 8 melodieën beschikbaar die drie keer per dag worden afgespeeld. 
Op dit moment zijn de volgende melodieën te horen: 

08.29, 12.29, 16.29 uur: Psalm 81 08.59, 12.59, 16.59 uur: Russische volksdans - P.I. Tsjaikowsky 
09.29, 13.29, 17.29 uur: ‘Captain Sudley’ - Ierse traditional 
09.59, 13.59, 17.59 uur: Sarabande – G. Böhm 
10.29, 14.29, 18.29 uur: canon ‘With Latern on Stall’ 
10.59, 14.59, 18.59 uur: ‘Come rest in this Bottom’ – Iers volkslied 
11.29, 15.29, 19.29 uur: ‘La filadora’ – Catalaans volkslied 
11.59, 15.59, 19.59 uur: ‘Ticket to ride’ – Beatles 

Op sommige tijden klinkt seizoensgebonden muziek (Sinterklaas, kerst). 

Handmatig bespeling vindt wekelijks plaats op donderdag van 13.30 tot 14.30 uur door de stadsbeiaardier.


Carillons in de provincie Groningen

Appingedam 
In de toren van de Nicolaïkerk hangt een carillon met een omvang van 51 klokken (f1-d6). De automaat bestaat uit een speeltrommel. Beiaardier Adolph Rots bespeelt de beiaard handmatig op zaterdag van 11.00 – 12.00 uur. 

Groningen 
In de Martinitoren hangt een carillon met een omvang van 52 klokken (fis-cis5). De automaat bestaat uit een speeltrommel. Handmatige bespeling vindt plaats op dinsdag van 12.00 – 13.00 uur en op zaterdag van 11.00 – 12.00 uur door beiaardier Auke de Boer. 

In de toren van het Academiegebouw hangt een carillon met een omvang van 25 klokken (c2-d4). Automatisch spel is computergestuurd. Handmatige bespeling vindt plaats op dinsdag van 10.00 – 11.00 uur door beiaardier Auke de Boer. 

Heiligerlee 
In het Klokkengieterijmuseum hangt een carillon met een omvang van 49 klokken (es1-f5). De automaat bestaat uit een bandspeelwerk. Er vindt geen handmatige bespeling plaats. Wel is het carillon ieder uur te beluisteren. 

Middelstum 
In de toren van de Hippolytuskerk hangt een carillon met een omvang van 30 klokken (cis2-gis4). De automaat bestaat uit een bandspeelwerk en een speeltrommel. Beiaardier Henk Veldman bespeelt het carillon eens per maand op zaterdag om 13.30 uur. 

Veendam 
In de toren bij de Protestantse Kerk hangt een carillon met een omvang van 49 klokken (f1-g5). Een computer stuurt de automaat aan. Donderdag van 13.30 – 14.30 uur kunt u beiaardier Adolph Rots de beiaard horen bespelen. 

Winschoten 
In toren ‘Olle Witte’ van de Marktpleinkerk hangt een carillon met een omvang van 49 klokken (d1-e5). De automaat bestaat uit een speeltrommel. De beiaard wordt op donderdag van de even weken van 15.30 – 16.30 door beiaardier Adolph Rots bespeeld.


Vriend van het Carillon

Als u de doelstellingen van de Stichting Carillon Veendam wilt ondersteunen, kunt u 'Vriend van het Carillon' worden. 

Voor minimaal € 5 per jaar bent u al 'Vriend van het Carillon'. Meld u aan tijdens één van onze activiteiten of neem contact op met één van de leden van de Stichting. 

De Stichting Carillon Veendam is door de Belastingdienst aangemerkt als Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI). Dit betekent dat onder bepaalde voorwaarden uw giften aan de Stichting aftrekbaar zijn. De beschikking van de Belastingdienst vindt u hier.


ANBI

Stichting Carillon Veendam is op 31 mei 2010 door de belastingdienst aangemerkt als Algemeen Nut Beogende Instelling. De bijbehorende beschikking kunt u hier vinden. Het RSI-nummer is: 821098202. 

Bestuurssamenstelling/contactgegevens 
In het bestuur hebben de volgende personen zitting: 

Dhr. Edzko Smid (voorzitter), Borgerspark 134, 9642 LS Veendam, 
Dhr. Roelof Boon (secretaris/penningmeester) en 
Dhr. Rien Broekhuizen (bestuurslid). 
IBAN: NL49SNSB0935334580  

Beloningsbeleid 
De bestuursleden doen hun werkzaamheden ten behoeve van de Stichting vrijwillig en ontvangen daarvoor in generlei vorm een beloning. 

Doelstelling 
De Stichting heeft tot doel het stimuleren van meer bekendheid van het carillon als cultureel erfgoed. Daarnaast wil zij de beiaardier van het carillon van de gemeente Veendam ondersteunen bij het organiseren van dagen of gelegenheden waarbij het carillon bezichtigd kan worden en/of bij het organiseren van bijzondere bespelingen van het carillon.

 Beleidsplan 
Om het doel te bereiken streef de Stichting ernaar het Veendammer carillon een gewaardeerde plek in de samenleving te laten houden. Zij vindt het van belang daartoe wensen en opmerkingen met betrekking tot het carillon uit de samenleving te ontvangen. De Stichting streeft deelname aan en aansluiting bij bekende plaatselijke, provinciale en landelijke activiteiten, zoals "Open Torendag", "Open Monumentendag", vakantiemarkt, bloemetjesmarkt, oktoberfestiviteiten, Sinterklaas en Kerst. Ook het organiseren van gastbespelingen, al dan niet in samenwerking met een ander ensemble, kan een aantrekkelijke activiteit zijn. 

Financiële verantwoording 
Het banksaldo van de Stichting was op 31 december 2015 € 2.304,80 groot. Jaarlijks maakt de Stichting ongeveer € 175 aan kosten voor de Kamer van Koophandel, bankkosten en website.